Ελληνική πατέντα: η χρήση πυροσβεστικής αντλίας για διάλυση των διαδηλώσεων

     Ένας από τους πολιτικούς που πρωταγωνίστησαν στην πολιτική σκηνή της χώρας μετά την έξωση του Όθωνα (1862) ήταν ο Δημήτριος Βούλγαρης. Κατά την περίοδο 1862 – 1875 σχημάτισε επτά βραχύβιες κυβερνήσεις. Όμως με τις ενέργειές του, ιδιαίτερα κατά την τελευταία διακυβέρνησή του (9 Φεβρουαρίου 1874 – 27 Απριλίου 1875), υπονόμευσε τους κοινοβουλευτικούς θεσμούς παραβιάζοντας κατ’ επανάληψη το ισχύον τότε σύνταγμα.

Περί τα τέλη Νοεμβρίου 1874 το Κοινοβούλιο ψήφισε τον προϋπολογισμό του επόμενου έτους, αν και δεν είχε την απαιτούμενη, σύμφωνα με το άρθρο 56 του ισχύοντος τότε συντάγματος, απαρτία. Η κυβερνητική αυθαιρεσία εξερέθισε την Αντιπολίτευση και την κοινή γνώμη. Πενήντα οκτώ βουλευτές υπέγραψαν κείμενο διαμαρτυρίας για τη συνταγματική παραβίαση και το επέδωσαν στο βασιλιά Γεώργιο Α΄, ενώ οι πολίτες στην Αθήνα ξεσπούσαν σε αποδοκιμασίες και σφυρίγματα όσες φορές εμφανίζονταν σε δημόσια μέρη οι κυβερνητικοί βουλευτές, οι οποίοι αποκαλούνταν από τον Τύπο και το λαό «στηλίτες» (από την αρχαία ατιμωτική στήλη, όπου αναγράφονταν τα ονόματα των προδοτών της πατρίδας).

Στο μεταξύ ήρθαν στη δημοσιότητα σκάνδαλα που κλόνισαν την κυβέρνηση Βούλγαρη. Αποκαλύφθηκε ότι οι υπουργοί Β. Νικολόπουλος, γαμπρός του πρωθυπουργού, και Ι. Βαλασσόπουλος είχαν δωροδοκηθεί για να προχειρίσουν, μέσω της Ιεράς Συνόδου, ως μητροπολίτες Πατρών, Κεφαλονιάς και Μεσσηνίας πρόσωπα εντελώς ακατάλληλα για τις θέσεις αυτές. Παράλληλα 19 εφημερίδες των Αθηνών δημοσίευσαν κοινό μανιφέστο που κήρυσσε το συνταγματικό πολίτευμα σε κίνδυνο. Στο Πανεπιστήμιο επικρατούσε επαναστατικός αναβρασμός. Ο καθηγητής του Συνταγματικού Δικαίου Νικόλαος Σαρίπολος, πολιτικός φίλος του Βούλγαρη, αποδοκιμαζόταν αγρίως και οι φοιτητές έκαναν συνεχώς διαδηλώσεις στους κεντρικούς δρόμους της Αθήνας. Η κυβέρνηση επιχειρούσε να τις διαλύσει, αλλά δεν το κατόρθωνε. Οι έφιπποι χωροφύλακες λιθοβολούνταν από τους διαδηλωτές. Και τότε επινοήθηκε άλλος αποτελεσματικότερος τρόπος για τη διάλυση των συναθροίσεων: η χρήση της πυροσβεστικής αντλίας.

Μια μέρα, αν και η αντικυβερνητική διαδήλωση ήταν πολυπληθής και υπήρχε κίνδυνος επεισοδίων, οι έφιπποι χωροφύλακες δεν παρατάχτηκαν στο δρόμο, όπως έκαναν τις προηγούμενες μέρες. Αντί γι’ αυτούς εμφανίστηκαν πυροσβεστικές αντλίες. Οι διαδηλωτές, ανύποπτοι για όσα θα επακολουθούσαν, βάδιζαν αποδοκιμάζοντας την κυβέρνηση. Ξαφνικά οι αντλίες άρχισαν να τους περιλούζουν. Το χειρότερο ήταν ότι οι πυροσβέστες είχαν βάλει σ’ αυτές και αρκετή μελάνη. Εκτοξεύοντάς την ρύπαιναν αυτούς που αντιμάχονταν τις ιδέες και τις πολιτικές πρακτικές του Τσουμπέ (έτσι αποκαλούσαν το Δ. Βούλγαρη, γιατί φορούσε πάντοτε το μεγαλοπρεπές ένδυμα των παλιών Υδραίων αρχόντων). Όπως ήταν φυσικό, η ογκώδης διαδήλωση διαλύθηκε. Στα τέλη του 1874, λοιπόν, οι αστυνομικές δυνάμεις πρόσθεσαν στο «οπλοστάσιό» τους ένα επιπλέον «όπλο» για την αντιμετώπιση των λαϊκών συγκεντρώσεων, το οποίο χρησιμοποίησαν έκτοτε επανειλημμένα, ακόμα και αν δεν απειλείτο η δημόσια τάξη. Από τις περιπτώσεις που βρήκα, αναδιφώντας σε φύλλα παλιών εφημερίδων, θα παραθέσω μια ακόμη.

Το 1892 έγινε ένα ασύνηθες στα κοινοβουλευτικά χρονικά της χώρας πολιτικό πραξικόπημα. Ο βασιλιάς Γεώργιος Α΄, πιεσμένος από τους ξένους και τους εγχώριους κεφαλαιοκρατικούς κύκλους, κατάργησε την κυβέρνηση του Θεόδωρου Δηλιγιάννη (γιατί αυτή δεν ικανοποιούσε τις παράλογες οικονομικές τους απαιτήσεις) και κάλεσε το Φεβρουάριο στα ανάκτορα τον Κ. Κωνσταντόπουλο, αρχηγό ενός μικρού πολιτικού κόμματος, στον οποίο ανέθεσε τις ευθύνες της εξουσίας. Η βασιλική αυτή χειρονομία, αντισυνταγματική στο έπακρο,  έδωσε στο λαό  ανάγλυφη την εικόνα της εξάρτησης της χώρας από το ξένο και ντόπιο χρηματιστικό κεφάλαιο. Η κυβέρνηση Κωνσταντόπουλου υπήρξε βραχύβια. Στις 12 Μαρτίου 1892 διέλυσε τη Βουλή και προκήρυξε εκλογές για τις 3 Μαΐου. Τα πολιτικά πάθη κατά την προεκλογική περίοδο ήταν ιδιαίτερα οξυμμένα, γι’ αυτό ανατέθηκε στον τότε αστυνομικό διευθυντή Μπαϊρακτάρη να πάρει τα «προσήκοντα» μέτρα για την αποτροπή επεισοδίων. Αυτός εξέδωσε αστυνομική διαταγή, σύμφωνα με την οποία οι πολίτες κατά τη διάρκεια της ημέρας μπορούσαν να συγκεντρώνονται όπου ήθελαν, αλλά από της 9ης βραδινής απαγορεύονταν οι συγκεντρώσεις.(Τότε οι προεκλογικές συγκεντρώσεις γίνονταν τις βραδινές ώρες.)

Ο Δημήτριος Ράλλης ένα απόγευμα είχε καλέσει τους οπαδούς του σε διαδήλωση, η οποία κατέληξε στην οδό Σταδίου, όπου βρίσκονταν τα γραφεία της «Εφημερίδος», ενός εντύπου που τον υποστήριζε. Εκεί επρόκειτο να μιλήσει ο αρχισυντάκτης της και πολιτευτής Αγησίλαος Γιαννόπουλος. Η ώρα είχε περάσει. Ο Μπαϊρακτάρης έφιππος παρακολουθούσε από απόσταση τα τεκταινόμενα κοιτάζοντας το ρολόι του. Όταν πέρασε η 9η βραδινή, και ενώ ο ομιλητής βρισκόταν ακόμη στην αρχή του λόγου του, ο αστυνομικός διευθυντής προχώρησε και, αφού στάθηκε κάτω από το μπαλκόνι, είπε στο Γιαννόπουλο:

–          « Κύριε, η ώρα παρήλθε και καιρός είναι να διαλυθείτε».

–          «Αλλά δεν ημπορώ να διακόψω τον λόγο μου», του απάντησε ο πολιτευτής.

–          «Έπρεπε να τον αρχίσετε ενωρίτερα. Τώρα τελειώστε. Τον συνεχίζετε αύριο», του ανταπάντησε ο Μπαϊρακτάρης.

–          «Έξω η αστυνομία, έξω», ακούστηκαν μερικές φωνές από το μπαλκόνι του ομιλητή και από τους συγκεντρωμένους οπαδούς.

«Ο Μπαϊρακτάρης υπεχώρησεν εις το βάθος του περιβόλου της (παλιάς) Βουλής, εις δε την πρώτην γραμμήν εφάνησαν οι πυροσβέσται με την αντλίαν και μετ’ ολίγον ο ρήτωρ, οι απειλούντες από του μπαλκονίου και οι ενθουσιώδεις ακροαταί έγιναν παπιά από το εκτοξευόμενον νερό. Οι αθεόφοβοι οι πυροσβέσται μη αρκεσθέντες να καταβρέξουν τους ευρισκομένους εις το μπαλκόνι, κατηύθυνον το νερό διά των παραθύρων εις τα δωμάτια του γραφείου και εμούσκεψαν και τους συντάκτας της «Εφημερίδος»», έγραψε ο Θεόδωρος Βελλιανίτης σε άρθρο του(εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ, φύλλο της 3ης Νοεμβρίου 1926). Σημειωτέον ότι ο αρθρογράφος ήταν αυτόπτης μάρτυρας του γεγονότος, μια και το 1892 δούλευε στην «Εφημερίδα».

Η σύγχρονη ελληνική Αστυνομία χρησιμοποιεί άλλα, πιο εξελιγμένα, μέσα για τη διάλυση των διαδηλώσεων. Όμως σεβόμενη την παράδοση κάπου – κάπου κατεβάζει στην πλατεία Συντάγματος πυροσβεστικές αντλίες περισσότερο για εκφοβισμό των διαδηλωτών. Αντίθετα οι ξένες Αστυνομίες τίμησαν και τιμούν την «καινοτόμα» ιδέα που είχαν κάποιοι Έλληνες αξιωματούχοι στο μακρινό 1874.

πυροσβέστες

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s