Δημήτριος Χατσόπουλος: ο βουλευτής με το φραγγέλιο

     Ένας πολέμιος της κομματικής φαυλοκρατίας – που φαίνεται ότι ανθούσε πάντα στη χώρα μας – κι ένας τίμιος και ειλικρινής πολιτικός ήταν ο Δημήτριος Χατσόπουλος ( 1844 – 1913 ). Οι αγορεύσεις του στο Κοινοβούλιο (διατέλεσε βουλευτής επί επτά βουλευτικές περιόδους) άφησαν εποχή. Ήταν ασυμβίβαστος και συνεπής στις αρχές και στις ιδέες του. Γι’ αυτό δεν δίσταζε να έρθει σε σύγκρουση ακόμα και με την ηγεσία του κόμματός του, όταν διαφωνούσε με τις θέσεις του.

Από οικογένεια πολιτευτών της Ευρυτανίας αναμίχτηκε νεότατος στην πολιτική το 1879, οπότε  εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής . Στον παρθενικό του λόγο στη Βουλή κάλεσε την τότε πολιτική ηγεσία  να αποκηρύξει την κομματική διαφθορά. Είπε χαρακτηριστικά σε μια αποστροφή του λόγου του:

        «Όταν παρουσιάζεται ο φίλος του κόμματος με την πλέον αθέμιτον απαίτησιν ενώπιον του Επάρχου, του Εφόρου, του Ταμίου, ούτοι αμέσως εγείρονται όρθιοι. Όταν όμως παρουσιασθεί και ο πλέον αξιότιμος πολίτης ενώπιόν των, υψώνουν τους ώμους και το πολύ – πολύ να είπουν: «μην επεμβαίνεις εις την υπηρεσίαν, ηξεύρομεν το καθήκον μας».

Μάλιστα δεν δίστασε να καταδικάσει συλλήβδην τα πολιτικά κόμματα λέγοντας: «Δεν ισχυρίζομαι ότι το σύστημα τούτο εφεύρον οι νυν κυβερνώντες, ούτοι όμως το υπέθαλψαν, το ετελειοποίησαν και το ανεκήρυξαν εις δόγμα».

Τελειώνοντας το λόγο του ο Χατσόπουλος τόνισε ότι, αν δεν παταχθεί η νοσηρή αυτή πολιτική κατάσταση, θα προκληθεί κοινωνική εξέγερση: «πριν ο λαός πέσει υπό την διαφθοράν, την οποίαν παρεσκεύασε σύστημα τόσων ετών, θα κάμει τους τελευταίους σπαραγμούς του, θα διαμαρτυρηθεί. Και υπό τους σπαραγμούς του θα σας παρασύρει», είπε απευθυνόμενος στο πολιτικό κατεστημένο της εποχής του. Η απειλητική αυτή προειδοποίηση, που ακούστηκε στη Βουλή το 1879, επρόκειτο να επαληθευτεί μετά τριάντα χρόνια με το κίνημα του «Στρατιωτικού Συνδέσμου», το οποίο υποστηριζόμενο από  αγρότες, εργάτες, μικροαστούς και  μεσοαστούς ανέτρεψε τα διεφθαρμένα παλιά κόμματα και έβαλε τις βάσεις για την «ανόρθωση» της πολιτικής ζωής της χώρας κατά τις αρχές του 20ου αιώνα.

Δεύτερη σημαντική αγόρευση του Χατσόπουλου ήταν εκείνη με την οποία αντιτάχθηκε στην ψήφιση διάφορων οικονομικών προνομίων των βουλευτών. Χωρίς περιστροφές θύμισε στους συναδέλφους του ότι η κυβέρνηση είχε αρνηθεί να εγκρίνει πίστωση 5.000 δραχμών για την περίθαλψη των λιμοκτονούντων χωρικών της Ευρυτανίας, της εκλογικής του περιφέρειας, ενώ ήταν έτοιμη να ικανοποιήσει βουλευτικά  αιτήματα. Για να αποδώσει την κακή οικονομική κατάσταση της χώρας, την παρομοίασε με τρικυμία, τους βουλευτές με πλοιάρχους και το χειμαζόμενο από τη φτώχεια λαό με ολοφυρόμενα βρέφη και γυναίκες. «Κύριοι», είπε στους συναδέλφους του, «ποίαν ιδέαν ήθελε σχηματίσει κάποιος διά τους πλοιάρχους εκείνους, οι οποίοι, όταν παρουσιάζονται γυναίκες και βρέφη ολοφυρόμενα ένεκα της τρικυμίας, ήθελον φροντίσει μόνον να εύρουν σανίδα διά να σωθούν πρώτοι αυτοί ;»  

Ακόμα ο Χατσόπουλος το 1887, μιλώντας στη Βουλή για το νομοσχέδιο της κυβέρνησης Τρικούπη, που πρόβλεπε την παραχώρηση του μεγάλου δημόσιου κτήματος της Μανωλάδας στο διάδοχο Κωνσταντίνο, πρότεινε με άλλους βουλευτές να γίνει μυστική η ψηφοφορία, όπως όριζε ο τότε κανονισμός της Βουλής για προσωπικά ζητήματα. Ο πρωθυπουργός όμως, από φόβο μήπως απορριφθεί το νομοσχέδιο, αρνήθηκε να δεχθεί τη μυστική ψηφοφορία. Η αντιπολίτευση χαρακτήρισε την άρνηση του Τρικούπη ως εκβιασμό. Ο Δ. Χατσόπουλος αγορεύοντας δυο φορές επέκρινε τον Τρικούπη για την αντιδημοκρατική του στάση, η οποία καταστρατηγούσε την κοινοβουλευτική αρχή της «κατά συνείδησιν ψήφου των βουλευτών».

Τέλος ο Ευρυτάνας βουλευτής μετά τον ατυχή πόλεμο του 1897 κατέθεσε πρόταση νόμου, αφού εξασφάλισε τις υπογραφές και άλλων βουλευτών, για τη σύσταση ταμείου περιθάλψεως των θυμάτων του πολέμου εκείνου, υποκαθιστώντας έτσι την κυβέρνηση, η οποία είχε παραλείψει το καθήκον της αυτό.

Ο Χατσόπουλος απέτυχε να εκλεγεί βουλευτής το 1904. Η εκλογική του αποτυχία οφειλόταν τόσο στο γεγονός ότι εξετέθη  ως ανεξάρτητος, ενώ οι αντίπαλοί του είχαν συνασπιστεί, όσο και στα εκλογικά όργια που έγιναν σε βάρος του (εφημερίδα ΣΚΡΙΠ, φύλλο της 16ης Μαρτίου 1905). Έκτοτε ιδιώτευσε στην Αθήνα. Πιστεύοντας πάντα ότι η πολιτική ζωή στην Ελλάδα εξακολουθούσε να νοσεί και έχοντας τη γνώμη ότι και έξω από τη Βουλή θα μπορούσε να βοηθήσει τον τόπο του, ίδρυσε τον « Πολιτικό Αποκεντρωτικό Σύλλογο», του οποίου ήταν  πρόεδρος. Ο σύλλογος αυτός απέκτησε τέτοιο κύρος, ώστε και ο Ε. Βενιζέλος έγινε μέλος του και όταν κάποτε ήρθε στην Αθήνα (πριν από το 1910, οπότε ανέλαβε τη διακυβέρνηση της Ελλάδας), επισκέφτηκε τον Χατσόπουλο στο σπίτι του. Ο Χατσόπουλος έδωσε σειρά διαλέξεων για να τονίσει την ανάγκη μεταρρύθμισης του θεσμού της Τοπικής Αυτοδιοίκησης που τον θεωρούσε απαραίτητο για την εύρυθμη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος (εφημερίδα ΣΚΡΙΠ, φύλλο της 29ης Μαΐου 1905).

χατσόπουλος

Εφημερίδα ΣΚΡΙΠ, φύλλο της 16ης Μαρτίου 1905

Σημείωση: βασική πηγή για τη σύνθεση του κειμένου υπήρξε μια διάλεξη του Γεωργίου Φαρμακίδη το 1965 στον «Παρνασσό», αποσπάσματα της οποίας δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ (φύλλο της 24ης Ιανουαρίου 1965).

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s