Το ακατάσχετο μισθών και συντάξεων στην Ελλάδα κάποιων άλλων εποχών

     Στα τέλη της δεκαετίας του 1920 τα εισοδήματα μεγάλων μερίδων του πληθυσμού είχαν μειωθεί, ενώ αντίθετα οι φόροι είχαν αυξηθεί. Έτσι οι μισθοσυντήρητοι και οι συνταξιούχοι αδυνατούσαν να εκπληρώσουν τις φορολογικές τους υποχρεώσεις. Από το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης Βενιζέλου ακούγονταν φωνές για δήμευση των περιουσιακών στοιχείων των χρεοφειλετών. Παρά ταύτα το 1929, ύστερα από συνεργασία των αρμόδιων υπηρεσιών των υπουργείων Εθνικής Οικονομίας και Δικαιοσύνης, καταρτίστηκε νομοσχέδιο «περί απαγορεύσεως κατασχέσεως και εκχωρήσεως των μισθών ιδιωτικών υπαλλήλων και εργατών» που περιείχε το ακόλουθο άρθρο: «Αι διατάξεις των νόμων αι καθιερούσαι το ακατάσχετον των αποδοχών και των συντάξεων των δημοσίων υπαλλήλων επεκτείνονται κατ’ αναλογίαν και επί της αντιμισθίας (= της αμοιβής για προσφορά εργασίας)  και επί  πάσης φύσεως αποδοχής των ιδιωτικών υπαλλήλων, εργατών κ.λπ., εφ’ όσον το σύνολον των αποδοχών τούτων δεν υπερβαίνει τας αποδοχάς διευθυντού υπουργείου, καταργουμένης της ισχύος του νόμου ΓΤΒΜ΄ του 1909 και παντός νεωτέρου σχετικού νόμου και διατάγματος». Στην εισηγητική έκθεση που προτασσόταν του νομοσχεδίου οι συντάκτες του επεξηγούσαν ότι ο μισθός των ιδιωτικών (και των δημόσιων) υπαλλήλων δεν μπορούσε να θεωρηθεί ως περιουσία υποκείμενη σε κατάσχεση, αλλά ως το «αυστηρώς απαραίτητον μέσον της συντηρήσεως αυτών»(εφημερίδα ΣΚΡΙΠ, φύλλο της 12ης Ιουνίου 1929).  

Digital Library - PDF Document (1)

Εννιά χρόνια αργότερα (το 1938) ψηφίστηκε νέος νόμος , ο οποίος προστάτευε από κατασχέσεις τους μισθούς και τις συντάξεις των εν ενεργεία δημοσίων υπαλλήλων και των συνταξιούχων. Ο νόμος αυτός ίσχυσε για πολλές δεκαετίες. Τις διατάξεις του τις γνωρίζουμε από μια διευκρινιστική εγκύκλιο που έστειλε το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους στις αρχές Ιανουαρίου του 1962 προς τους διευθυντές των Δημόσιων Ταμείων. Στην εγκύκλιο αυτή αναφερόταν: «Βάσει του νόμου 1453 του 1938 αι αποδοχαί των δημοσίων υπαλλήλων, αι συντάξεις και τα μερίσματα (σημείωση: από τα επικουρικά ταμεία) δεν κατάσχονται ούτε εκχωρούνταιΚατ’ εξαίρεσιν επιτρέπεται κατάσχεσις ή εκχώρησις – μέχρι ποσοστού 25% και επί συρροής κατασχέσεων μέχρι 40% – δι’ έξοδα διατροφής ή διά χρέη προς το Δημόσιον και διά χρέη προς Οργανισμούς Δημοσίου Δικαίου εκ δανείων συναφθέντων άνευ παροχής εμπραγμάτου ασφαλείας».

Στη συνέχεια ο συντάκτης της εγκυκλίου καθόριζε τις αποδοχές, οι οποίες σύμφωνα με τον προαναφερθέντα νόμο δεν μπορούσαν να κατασχεθούν. Αυτές ήταν:

1.       ο βασικός μισθός,

2.       οι προσαυξήσεις του μισθού λόγω πολυετούς υπηρεσίας,

3.       τα διάφορα επιδόματα (π.χ. επίδομα ανθυγιεινής εργασίας, θέσεως κ. ά.) και

4.       τα έξοδα κινήσεως και η εκτός έδρας ημερήσια αποζημίωση των υπαλλήλων, «ως παρεπόμενα έναντι δαπανών δι’ υπηρεσίαν».

Τέλος διευκρινιζόταν ότι η επιτρεπόμενη από το νόμο κατάσχεση μέχρι του 25% των αποδοχών θα γινόταν μόνο για εξόφληση χρεών προς το Δημόσιο και όχι για χρέη προς Δήμους, Κοινότητες, Νομικά Πρόσωπα και τρίτους εν γένει, « διά τα οποία (χρέη), βάσει γνωμοδοτήσεως του Νομικού Συμβουλίου, δεν επιτρεπόταν κατάσχεσις δι’ οιονδήποτε ποσοστόν» (εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ, φύλλο της 5ης Ιανουαρίου 1962).

Και φθάνουμε στο 1978. Τότε διάφορα Δημόσια Ταμεία, για να αυξήσουν τα έσοδα του κράτους, έφθαναν στο σημείο να κάνουν κατασχέσεις ακόμα και συντάξεων που έπαιρναν από τον Ο.Γ.Α. χρεοφειλέτες αγρότες. Το γεγονός αυτό προκάλεσε την άμεση παρέμβαση του υπουργείου Οικονομικών, το οποίο έστειλε εγκύκλιο προς τις Νομαρχίες και τα Δημόσια Ταμεία υπογραμμίζοντάς τους ότι «η είσπραξη των χρεών προς το δημόσιο πρέπει να γίνεται με τον κατάλληλο ανθρώπινο χειρισμό των οφειλετών» (εφημερίδα ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, φύλλο της 21ης Δεκεμβρίου 1978).

Πριν από 85 περίπου χρόνια η ελληνική πολιτεία μεριμνούσε για τους μισθωτούς και τους συνταξιούχους. Σήμερα οι κατασχέσεις μισθών και συντάξεων είναι θέμα συζητήσιμο, γεγονός που δείχνει την αποδόμηση του «Κράτους Πρόνοιας» στη σύγχρονη Ελλάδα.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s