Ο επίκαιρος Γεώργιος Σουρής

    Οι αποφάσεις που ελήφθησαν από τις μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις στο Συνέδριο του Βερολίνου (Ιούνιος 1878) διαμόρφωσαν το χάρτη των Βαλκανίων κατά τα τέλη του 19ου αιώνα. Η Ρουμανία έγινε ανεξάρτητο κράτος, η Αυστροουγγαρία ανέλαβε τη διοίκηση της Βοσνίας και της Ερζεγοβίνης, ενώ αναγνωρίστηκε η αυτονομία της Βουλγαρίας και της Ανατολικής Ρωμυλίας (της περιοχής της Φιλιππούπολης).

Στις 6 Σεπτεμβρίου 1885 οι Βούλγαροι, με σύμφωνη γνώμη και της αγγλικής κυβέρνησης, προσάρτησαν την Ανατολική Ρωμυλία. Το γεγονός δημιούργησε αναστάτωση στα Βαλκάνια. Οι Σέρβοι κήρυξαν πόλεμο κατά της Βουλγαρίας και εισέβαλαν στο έδαφός της. Στην Αθήνα οργανώθηκαν συλλαλητήρια με βασικό αίτημα τον εξαναγκασμό των Βουλγάρων να αποσυρθούν από την Α. Ρωμυλία. Ακόμα η κυβέρνηση του Θ. Δηλιγιάννη κήρυξε επιστράτευση, απειλώντας να διατάξει εισβολή των ελληνικών στρατευμάτων στα τουρκικά εδάφη. Ο λαϊκός αναβρασμός στην Ελλάδα καθώς και η κυβερνητική κινητοποίηση, που η αντιπολίτευση τη χαρακτήριζε ως «ειρηνοπόλεμο», είχαν άδοξο τέλος. Οι Βούλγαροι νίκησαν τους Σέρβους και βάδιζαν προς το Βελιγράδι. Θα το καταλάμβαναν, αν η Αυστροουγγαρία δεν επενέβαινε για να τους σταματήσει μπροστά στις πύλες της σερβικής πρωτεύουσας. Με συνθήκη ειρήνης που υπογράφηκε στην Κωνσταντινούπολη λύθηκαν οι σερβο-βουλγαρικές διαφορές, ενώ υπό το βάρος της αγγλικής πίεσης η Ανατολική Ρωμυλία, όπου κατοικούσαν χιλιάδες Έλληνες, παρέμεινε στη Βουλγαρία.

Αντίθετα ο Θ. Δηλιγιάννης αρνούνταν να διατάξει αποστράτευση. Μόλις ανέβηκε στην εξουσία η κυβέρνηση Gladstone στην Αγγλία, ο Έλληνας πρωθυπουργός έθεσε στους Άγγλους ζήτημα Ηπείρου και Κρήτης (και οι δύο περιοχές ήταν ακόμα τουρκοκρατούμενες) ή τουλάχιστον νέας διαρρύθμισης της συνοριακής γραμμής Ελλάδας – Τουρκίας, η οποία είχε συμφωνηθεί το 1881. Ο Gladstone όμως, αν και είχε τη φήμη του φιλέλληνα από την εποχή της ένωσης της Επτανήσου με την Ελλάδα, έδειξε τότε το στυγνό πρόσωπο της αγγλικής αποικιοκρατίας, διατάσσοντας τον αποκλεισμό των ακτών και των λιμανιών της Ελλάδας, ώσπου αυτή να αποστρατευτεί. Έτσι από τις 26 Απριλίου του 1886 πολεμικά πλοία της Αγγλίας, της Ιταλίας, της Αυστροουγγαρίας και της Γερμανίας απέκλεισαν τα ελληνικά λιμάνια και συλλάμβαναν τα εμπορικά σκάφη που ανεφοδίαζαν τη χώρα, με άμεση συνέπεια την ολοκληρωτική νέκρωση των εισαγωγών και εξαγωγών καθώς και την έναρξη λιμού. Σημειωτέον ότι επικεφαλής των αγγλικών μονάδων που συμμετείχαν στο ναυτικό αποκλεισμό της Ελλάδας ήταν ο γιος της βασίλισσας Βικτωρίας Αλφρέδος, τον οποίο οι Έλληνες τον είχαν προτείνει ως βασιλιά τους το 1862, τότε που ο ελληνικός θρόνος ήταν κενός μετά την έξωση του Όθωνα.

Η κυβέρνηση του Θ. Δηλιγιάννη αναγκάστηκε να παραιτηθεί και σχηματίστηκε αρχικά υπηρεσιακή κυβέρνηση υπό τον Δημήτριο Βάλβη και ακολούθως (από τις 9 Μαΐου 1886) την πρωθυπουργία ανέλαβε ο Χαρίλαος Τρικούπης, ο οποίος διέταξε την αποστράτευση της χώρας. Παρά ταύτα ο ναυτικός αποκλεισμός συνεχιζόταν. Τότε ο Γεώργιος Σουρής συνέθεσε το ποίημα «Στην Ευρώπη» (Άπαντα Γ. Σουρή, εκδόσεις Γιοβάνη, τόμος Δ), για να καυτηριάσει την αναλγησία των μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων, οι οποίες, για να επιβάλουν «το δίκαιο της πυγμής» και να εξυπηρετήσουν τα συμφέροντά τους, έμεναν ασυγκίνητες από την ανθρωπιστική κρίση που προκαλούσαν στον ελληνικό λαό με την πολιτική τους. Το ποίημα γράφτηκε στο διάστημα από τις 9 Μαΐου (ανάληψη της πρωθυπουργίας από το Χ. Τρικούπη) ως τις 24 Μαΐου (τερματισμός του ναυτικού αποκλεισμού).  Στις τρεις πρώτες στροφές ο ποιητής στρεφόταν γενικά κατά της Ευρώπης:

Στην Ευρώπη

Απόστασε το χέρι μου από το να μουντζώνω

και σάλιο δεν μου έμεινε από το φτύσε φτύσε,

αλλ’ έως τώρα τίποτε μ’ αυτά δεν κατορθώνω,

και συ, Ευρώπη, μας γελάς και πάντα ίδια είσαι.

Και απορώ, μα το σταυρό, πώς ως αυτή την ώρα

και άλλα δεν μας έστειλες εδώ θωρακοφόρα.

Προθύμως σας εκάμαμεν εκείνο που ζητείτε

και αν δεν μας πιστεύετε, κοπιάσετε να δήτε

ποία ειρήνη κατ’ αυτάς στο κράτος βασιλεύει

και πώς καθένας ήσυχα γλεντά και χουζουρεύει.

Ήλθε το άντε στάτους κβο με τόσας αναπαύσεις

και άρχισαν να γίνονται διορισμοί και παύσεις.

Λοιπόν, τι άλλο από μας, Ευρώπη, απαιτείς

κι ακόμη από το λαιμό πιασμένους μας κρατείς;

Θέλεις λοιπόν να ζήσωμε χωρίς πολιτικήν

και ως στρατόν να έχωμε την χωροφυλακήν

κι ουδέ ο ρήτωρ Κωνσταντής ν’ ακούγεται παρλάρων

διά το πραξικόπημα εκείνο των Βουλγάρων;

     Στις δυο τελευταίες στροφές ο ποιητής «επικέντρωνε τα πυρά του» στο Γερμανό καγκελάριο Όττο Φον Μπίσμαρκ, ο οποίος πρωτοστατούσε στην εχθρική πολιτική που εφάρμοζαν τότε οι μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις απέναντι στο ελληνικό κράτος. Με σαρκαστικό τόνο τον κατηγορούσε για μισελληνισμό και αυταρχισμό:

Εσύ, βρε καγκελλάριε των σαχλο – Γερμανών,

συ εναντίον μας κινείς και γην και ουρανόν,

εσύ, διαόλου αλεπού, που ψόφος δεν σε πιάνει,

εσύ κρατάς κατάκλειστο το κάθε μας λιμάνι,

και όλα τα καράβια σου εις τα νερά μας στέλλεις,

διότι έτσι αγαπάς, διότι έτσι θέλεις.

Εσύ, βρε καγκελλάριε, εσύ, βρε Μαμελούκε,

εσύ, πανευγενέστατε της Δύσεως Τραμπούκε,

παίζεις και πάλι πρόστυχο και βρώμικο παιχνίδι

και του κυρίου Γλάδστωνος του πάει ριπιπίδι

κι αισθάνεται το βάρος σου ο σβέρκος κάθε ράχης…

αλλ’ έστι δίκης οφθαλμός, που κακό ψόφο νάχεις.

Γεώργιος Σουρής

Γεώργιος Σουρής

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s