Λατινική Νομισματική Ένωση: η νομισματική ενοποίηση ευρωπαϊκών κρατών πολύ πριν την Ο.Ν.Ε.

1ο  μέρος: η ίδρυση, η λειτουργία της και οι διαφορές της από την Ο.Ν.Ε.

Το Φεβρουάριο του 1992 δώδεκα ευρωπαϊκές χώρες αποδέχτηκαν, με τη συνθήκη του Μάαστριχ, να εκχωρήσουν τα κυριαρχικά τους δικαιώματα για έκδοση εθνικού νομίσματος και για αυτονομία στην άσκηση εθνικής νομισματικής πολιτικής με αντάλλαγμα την καθιέρωση ενός κοινού νομίσματος. Έτσι την 1η Ιανουαρίου 1999 «γεννήθηκε» το ευρώ, που από την 1η Ιανουαρίου 2002 αποτέλεσε κοινό νόμισμα των χωρών, οι οποίες είχαν ενταχθεί στην Οικονομική Νομισματική Ένωση ( Ο. Ν. Ε. ). Όμως η νομισματική ενοποίηση χωρών της Ευρώπης στις αρχές του 21ου αιώνα είχε ιστορικό προηγούμενο: την ίδρυση της Λατινικής Νομισματικής Ένωσης στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα.

Η Γαλλία από το 18ο αιώνα είχε υιοθετήσει τον διμεταλλισμό, δηλαδή την κοπή και κυκλοφορία χρυσών και αργυρών νομισμάτων και από το 1785 είχε ορίσει την αναλογία τιμής χρυσού – αργύρου στο 1 : 15,5. Την 23η Δεκεμβρίου 1865 η Γαλλία, το Βέλγιο, η Ιταλία και η Ελβετία υπέγραψαν στο Παρίσι τη σύμβαση για την ίδρυση της Λατινικής Νομισματικής Ένωσης με στόχο τη συνεργασία τους για τη διατήρηση του διμεταλλικού συστήματος. Η βασική αρχή της συμφωνίας ήταν ότι οι νομισματικές αρχές των τεσσάρων χωρών ήταν υποχρεωμένες να κόβουν χρυσά και αργυρά νομίσματα ίσου βάρους και βαθμού καθαρότητας στη σταθερή αναλογία 1: 15,5. Συγκεκριμένα τα χρυσά θα περιείχαν 0,290322 γραμμάρια χρυσού και τα ασημένια 4,5 γραμμάρια αργύρου. Το γαλλικό φράγκο (αργυρό και χρυσό πεντόφραγκο) αποτελούσε την κοινή νομισματική μονάδα, αλλά παράλληλα θα κυκλοφορούσαν στους κόλπους της Ένωσης ισότιμα τα εθνικά νομίσματα των άλλων τριών κρατών.

Αργότερα προσχώρησαν στην Ένωση η Ισπανία (το 1868), καθώς και η Ρουμανία, η Αυστρία, η Βουλγαρία, η Σερβία, το Μαυροβούνιο, το Σαν Μαρίνο και το Παπικό κράτος (1889). Η Ελλάδα με το νόμο «περί Νομισματικού Συστήματος» (Απρίλιος 1867) υπέγραψε τη σύμβαση της Λατινικής Νομισματικής Ένωσης, αποδεχόμενη την αρχή του διμεταλλισμού και τη σύνδεση της χρυσής δραχμής με το χρυσό γαλλικό φράγκο (ισοτιμία 1:1). Το 1908 – 1909 όμως αναγκάστηκε λόγω οικονομικών προβλημάτων να αναθεωρήσει την αρχική σύμβαση. ( Για το ζήτημα αυτό θα γίνει λεπτομερής αναφορά στο επόμενο post.)

Η Λατινική Νομισματική Ένωση, η οποία αδρανοποιήθηκε στη δεκαετία του 1920 και διαλύθηκε επίσημα το 1927, θεωρείται από πολλούς ως πρόδρομος της ευρωπαϊκής Οικονομικής Νομισματικής Ένωσης. Όμως είχε ουσιαστικές διαφορές από αυτήν. Στη Λατινική Νομισματική Ένωση:

• δεν υπήρχε ένα κοινό νόμισμα που να επιτελεί τις λειτουργίες του χρήματος. Επιτρεπόταν η κυκλοφορία όλων των εθνικών νομισμάτων (των χωρών που συμμετείχαν σ’ αυτήν) στις εγχώριες συναλλαγές.

• Δεν υπήρχε μια κεντρική νομισματική αρχή, όπως είναι σήμερα η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Ο έλεγχος της προσφοράς χρήματος παρέμενε στις εθνικές νομισματικές αρχές. Ο μόνος περιορισμός αφορούσε την κοπή αργυρών κερμάτων χαμηλών υποδιαιρέσεων. Συγκεκριμένα οι χώρες – μέλη της Λ.Ν.Ε. δικαιούνταν να κόβουν τέτοια κέρματα ανάλογα με τον πληθυσμό τους (6 φράγκα ανά κάτοικο ως το 1897 και μετά 7 φράγκα ανά κάτοικο).

•Η συμμετοχή κρατών στη Λ.Ν.Ε. δεν ήταν η απαρχή για τη δημιουργία πολιτικής ένωσης (εφημερίδα ΒΗΜΑ, φύλλο της 31ης Δεκεμβρίου 2000, άρθρο της κ. Σοφίας Λαζαρέτου με τίτλο: «Η δραχμή στη Λατινική Νομισματική Ένωση»).

• Η νομισματική πειθαρχία των μελών της Λ.Ν.Ε. στους όρους της σύμβασης δεν επιχειρήθηκε να εξασφαλιστεί μέσω ενός θεσμικού πλαισίου, όπως συμβαίνει σήμερα με την Ευρωπαϊκή Ένωση, που ουσιαστικά περιορίζει την εθνική ανεξαρτησία των φτωχών κρατών του Νότου και στοχεύει στην εξυπηρέτηση των οικονομικών και πολιτικών συμφερόντων των πλούσιων κρατών της Βόρειας και της Κεντρικής Ευρώπης.

                                                                                            (συνεχίζεται)

Νόμισμα 5 Φράγκων Βελγίου 1868

Νόμισμα 5 Φράγκων Βελγίου 1868

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s