Το λάδι της ουράς του ποντικού

Το 1827 η ελληνική επανάσταση περνούσε κρίσιμες στιγμές. Οι Τούρκοι με τη βοήθεια των Αιγυπτίων του Ιμπραήμ είχαν ανακαταλάβει τη Στερεά Ελλάδα, ενώ οι διπλωματικές ενέργειες των Μεγάλων Δυνάμεων (Αγγλίας, Γαλλίας και Ρωσίας) γίνονταν με αργούς ρυθμούς. Για να αντιμετωπιστεί η κατάσταση, η Γ΄ Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας με το υπ’ αριθ. ΣΤ΄ ψήφισμά της εξέλεξε τον Ιωάννη Καποδίστρια Κυβερνήτη της Ελλάδος. Ως τον ερχομό του την εξουσία θα την ασκούσε μια τριμελής επιτροπή.

Ο Κυβερνήτης έφθασε στο Ναύπλιο την 6η Ιανουαρίου 1828. Ο λαός τον υποδέχτηκε ως σωτήρα, όμως τα προβλήματα που έπρεπε να αντιμετωπίσει ήταν πολλά και κατά συνέπεια το έργο του δύσκολο. Βρήκε τη χώρα ερειπωμένη και το λαό καθημαγμένο. Οικονομία, διοίκηση, δικαιοσύνη, στρατός, εκπαίδευση, θεσμοί  που θεμελιώνουν ένα κράτος ήταν ανύπαρκτοι ή διαλυμένοι. Πρώτη του ενέργεια, λοιπόν, ήταν να περιοδεύσει στις επαρχίες της Πελοποννήσου, για να γνωρίσει από κοντά τα προβλήματα των κατοίκων. Στην περιοδεία του τον συνόδευαν ο Γενικός Γραμματέας της Επικράτειας, ο Κολοκοτρώνης, ο Νικηταράς, οι δυο  ιδιαίτεροι γραμματείς του και ορισμένοι άλλοι. Προηγείτο έφιππος ο υπεύθυνος των ταχυδρομικών αλόγων Καρδαράς φορώντας χρυσοπόρφυρη στολή και ακολουθούσαν οι υπόλοιποι. Οι κάτοικοι των χωριών και των κωμοπόλεων, που συνέρρεαν για να προϋπαντήσουν τον Καποδίστρια, συνηθισμένοι από τις χρυσοΰφαντες στολές των καπεταναίων και των κοτζαμπάσηδων,  προσκυνούσαν τον ταχυδρόμο νομίζοντας ότι αυτός ήταν ο Κυβερνήτης. Τους ξεγελούσε η λαμπρή στολή του. Τότε ο Κολοκοτρώνης πλησίασε τον Καποδίστρια και του είπε:

–          «Το πράγμα, υπερεξοχώτατε, δεν πάγει καλά· πρέπει ο κόσμος να γνωρίση τον Κυβερνήτην του».

–          «Και τι θέλεις να κάμω;»

–          «Να βάλ’ η υπερεξοχότης σου την στολήν σου».

Πράγματι η συνοδεία σταμάτησε, ο Κυβερνήτης φόρεσε τη στολή του και συνέχισαν την πορεία τους.

Είχε αρχίσει να νυχτώνει. Ο Καποδίστριας, απευθυνόμενος προς το στρατάρχη της Πελοποννήσου, τον ρώτησε:

–          «Πού θα καταλύσωμεν απόψε;»

–          «Εις του Δεσπότου», απάντησε ο γέρος του Μοριά.

–          «Πρέπει, λοιπόν, να φροντίσω να πληρωθούν όλα τα έξοδα».

–          «Ποία έξοδα;» ρώτησε ο Κολοκοτρώνης γεμάτος απορία.

–          «Της τροφής μας, της τροφής των αλόγων και καθεξής».

–          «Και ποίος, υπερεξοχώτατε, πληρώνει τοιαύτα έξοδα;»

–          «Δεν τα πληρώνετε σεις», αναφώνησε οργισμένος ο Καποδίστριας, «και διά τούτο παραπονείται εξαιτίας σας ο λαός».

–          «Και τι έχει να κάμη, υπερεξοχώτατε, ο λαός με το φαγητόν μας εις του Δεσπότου;»

–          «Τι έχει να κάμη;», φώναξε ο Κυβερνήτης, ρίχνοντας ένα βλοσυρό βλέμμα στον Κολοκοτρώνη, και συνέχισε: «Μόλις αύριον θ’ αναχωρήσωμεν, θα ρίψουν έρανον εις τους χωρικούς διά τα έξοδα του Κυβερνήτου, και το χειρότερον θα τα συνάξουν διπλά. Ούτω πως είσθε συνηθισμένοι σεις».

–          «Ηξεύρεις πώς το πάγει η υπερεξοχότης σου;» είπε γελώντας ο Κολοκοτρώνης. «Μίαν φοράν έπεσ’ ένας ποντικός εις ένα πιθάρι λάδι κι επνίγηκεν. Ο οικοκύρης τον ηύρε μετά δύο ημέρας και, ενώ τον ανέσυρεν, εφώναζεν η οικοκυρά: «Πρόσεξε μη στάξ’ η ουρά του και βρωμίσει το λάδι»».

–          «Δεν εννοώ ποίαν σχέσιν έχει ο μύθος σου με τα έξοδα του Δεσπότου», είπε ο Κυβερνήτης.

–          «Μεγάλην, υπερεξοχώτατε· διότι, είτε πληρώσωμεν είτε μη, ο Δεσπότης θα συνάξη τα γρόσια. Τα εδικά μας τα έξοδα είναι το λάδι της ουράς του ποντικού».

Ο Καποδίστριας σιώπησε. Την επόμενη μέρα πλήρωσε όλα τα δαπανηθέντα για την τροφή του, την τροφή των συνοδών του καθώς και για την τροφή των αλόγων τους.

Συνέχισαν την περιοδεία τους και φθάνοντας στο Άργος φιλοξενήθηκαν από το στρατηγό Τσώκρη. Μετά το γεύμα κάποιος από τους γραμματείς ζήτησε από τον οικοδεσπότη το λογαριασμό της δαπάνης. Αυτός προσβλήθηκε και αντέδρασε με ένα υπεροπτικό γέλιο. Όταν όμως έμαθε ότι αυτή ήταν η εντολή του Κυβερνήτη, τόσο πολύ οργίστηκε, ώστε σημείωσε και την αξία του αλατιού.

Έτσι ενεργούσε ο Καποδίστριας κατά τη σύντομη διακυβέρνησή του (1828 – 1831). Σεβόταν το δημόσιο χρήμα και τα φορολογικά βάρη τα οποία υφίσταντο οι πολίτες. Αντίθετα οι μετέπειτα πολιτικοί, ιδιαίτερα κατά τις τελευταίες δεκαετίες, επιβάρυναν και επιβαρύνουν τον κρατικό προϋπολογισμό με δαπάνες για δημόσιες σχέσεις, για ταξίδια αναψυχής, για κομματικές εκδηλώσεις κ.ά. Κι αν βρεθεί κάποιος δημοσιογράφος να τους ψέξει για διασπάθιση του δημόσιου χρήματος, θα του απαντήσουν όπως απάντησε ο Κολοκοτρώνης στον Καποδίστρια: « Τα εδικά μας έξοδα είναι το λάδι της ουράς του ποντικού».   

 

Ιωάννης Καποδίστριας

Ιωάννης Καποδίστριας

Προσθήκη: βασική πηγή για τη σύνθεση του κειμένου ήταν το έργο του Νικολάου Δραγούμη «Ιστορικαί Αναμνήσεις», τόμος Α΄, επιμέλεια Άλκης Αγγέλου, Αθήνα, εκδόσεις Ερμής, 1973, σ.σ. 93 – 95.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s