Η αργία της Κυριακής (πρώτο μέρος)

Η καθιέρωσή της

Το αίτημα των εργαζομένων για την καθιέρωση της αργίας της Κυριακής άρχισε να προωθείται κατά τα τέλη του 19ου αιώνα. Την 25η Απριλίου 1899 έγιναν στην Αθήνα δυο συγκεντρώσεις: των εργατών στο Δημαρχείο και των εμποροϋπαλλήλων στην αίθουσα του συλλόγου τους. Στην πρώτη συντάχτηκε ψήφισμα υπέρ της «Κυριακής αργίας», το οποίο την επόμενη ημέρα επιτροπή εργατών το επέδωσε στον τότε πρωθυπουργό και υπουργό των Εσωτερικών Γ. Θεοτόκη. Στη δεύτερη μίλησε στους συγκεντρωμένους ο τμηματάρχης της Δημόσιας Οικονομίας του υπουργείου Εσωτερικών Ηλίας Λιακόπουλος τόσο για την ανάγκη καθιέρωσης της αργίας της Κυριακής όσο και για τις νομοθετικές ρυθμίσεις που είχαν γίνει για το ζήτημα αυτό στα άλλα κράτη (Αγγλία, Ελβετία, Νορβηγία κ. ά). Ο ομιλητής τόνισε ότι η σχόλη της Κυριακής ήταν αναγκαία για διάφορους λόγους. Την επέβαλλαν:

  1. Λόγοι υγείας, διά την ανάπαυσιν των νεύρων και του σώματος,
  2. Λόγοι πνευματικής αναπτύξεως διά της μελέτης και των ακροαμάτων,
  3. Λόγοι ψυχικής βελτιώσεως διά της εκπληρώσεως των θρησκευτικών καθηκόντων,
  4. Λόγοι κοινωνικής μορφώσεως διά της αναπτύξεως κοινωνικών σχέσεων,
  5. Λόγοι οικογενειακής ανάγκης,
  6. Λόγοι εξανθρωπισμού, «διότι η αέναος εργασία φέρει την ιδέα του ανδραπόδου»,
  7. Χάριν αυτής της προαγωγής του επαγγέλματος, διότι ο ζήλος προς εργασία μετά την αργία θα είναι μεγαλύτερος.

(εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ, φύλλο της 27ης Απριλίου 1899)

Ένα μήνα αργότερα (το τρίτο δεκαήμερο του Μαΐου 1899) συγκλήθηκε συνέδριο εκπροσώπων της κρατικής διοίκησης και των σωματείων εργαζομένων, για να συζητηθεί το φλέγον αυτό θέμα. Η βασική θέση που εκφράστηκε από πολλούς συνέδρους ήταν ότι υπήρχε κίνδυνος να προκληθούν ταραχές από τους εργάτες και τους εμποροϋπάλληλους, αν δεν καθιερωνόταν η αργία της Κυριακής. Στο συνέδριο συζητήθηκαν επί μέρους ζητήματα, όμως ο κύριος προβληματισμός ήταν ένας: «η αργία να καθιερωθεί αμέσως διά νόμου ή να εισαχθεί βαθμηδόν διά των ηθών;» (εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ, φύλλο της 23ης Μαΐου 1899).

Δέκα χρόνια αργότερα το αίτημα των εργαζομένων για μείωση των εβδομαδιαίων ωρών εργασίας άρχισε επιτέλους να υλοποιείται. Την 27η Οκτωβρίου 1909 υποβλήθηκε στη Βουλή νομοσχέδιο «περί Κυριακής αργίας». Το γεγονός αυτό χαιρετίστηκε από τη μεγαλύτερη μερίδα του τύπου. Είναι ενδεικτικό ένα απόσπασμα δημοσιεύματος της εφημερίδας ΕΜΠΡΟΣ (φύλλο της 28ης Οκτωβρίου 1909): «Οφείλομεν να ομολογήσωμεν ότι το νομοσχέδιον μόνον συμπαθείας ευρίσκει διά την δικαιότητα αυτού, ανταποκρινομένου εις πολλαπλάς ανάγκας και υποχρεώσεις, θρησκευτικάς, κοινωνικάς και εμπορικάς ακόμη. Εις όλα τα μέρη της Ευρώπης, μέχρις αυτής ακόμη της Βουλγαρίας, η Κυριακή αργία είναι υποχρεωτική. Δεν ομιλούμεν βέβαια μόνον περί της Αγγλίας, όπου η Κυριακή είναι εξ ολοκλήρου αφιερωμένη εις την ανάγνωσιν των Ιερών Γραφών και έκαστος Άγγλος θεωρεί υψίστην υποχρέωσίν του να διακόψει κατά την ημέραν ταύτην πάσαν εμπορικήν  συναλλαγήν».

Υπήρχαν όμως και αντίθετες απόψεις που εκφράστηκαν από δημοσιογράφους – όργανα επιχειρηματιών, οι οποίοι με γελοία επιχειρήματα αντιτάχτηκαν στην επικείμενη ψήφιση του νόμου. Ένα τέτοιο «δείγμα» κακής δημοσιογραφίας είναι το ακόλουθο δημοσίευμα: «Έχομεν λοιπόν και ζήτημα αργίας τώρα, της περιβοήτου Κυριακής αργίας. Το να υπάρχει ζήτημα αργίας εις τον τόπον των εκ γενετής και εξ ιδιοσυγκρασίας και εξ ανατροφής αργών, ζήτημα αναπαύσεως εις την χώραν των αργομίσθων και των αργοσχόλων, είναι κάτι το ανάποδον. Δυσκολεύεται να εννοήσει κανείς ποιος εργάζεται εις αυτό το κράτος, ώστε να χρειάζεται και ανάπαυσιν. Και τι άλλο κάμνει όλας τας άλλας ημέρας, ώστε να ζητεί και μίαν ιδιαιτέραν, διά να μη κάμνει τίποτε; Η αργία εδόθη εις την φυλήν μας εκ Θεού μαζί με τα άλλα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά μας, οίον την πολυλογίαν, την λαθροχειρίαν και άλλα εθνικά γνωρίσματα. Η μοίρα κάθε Ρωμιού, η εποπτεύουσα τον τοκετόν του αιωνία θεά Εκάτη, ψιθυρίζει εις τον καθένα μας, όταν τον μοιραίνει την τρίτην νύκτα:

                       Ρωμιόπουλό μου ξακουστό, ποτέ να μη δουλεύεις·

                       λιακάδα, λόγια και καφέ μονάχα να γυρεύεις.

                      Κι αν βαρεθείς καμιά φορά και τη δουλειά ποθήσεις,

                     βούτα στον ξένο τον παρά ζωή χρυσή να ζήσεις».

Και κατέληγε ο συντάκτης του κειμένου: «Είναι λοιπόν ανάγκη να ζητείται και επίσημος προστασία ενός πράγματος που το έχομεν εκ φύσεως; Να προστατευθεί η αργία διά νόμου! Μα αυτό είναι το κορύφωμα της αναιδείας. Εις όλον τον κόσμον προστατεύεται η εργασία, δεν προστατεύεται η αργία» (εφημερίδα ΣΚΡΙΠ, φύλλο της 2ας Νοεμβρίου 1909).

Παρά τις αντιδράσεις της εργοδοσίας το νομοσχέδιο για την καθιέρωση της αργίας της Κυριακής ψηφίστηκε από τη Βουλή την 11η Νοεμβρίου 1909, αφού ενσωματώθηκαν σ’ αυτό ορισμένες τροπολογίες, οι οποίες είχαν προταθεί από τις συντεχνίες. Συγκεκριμένα προβλεπόταν ότι τις Κυριακές θα έμεναν ανοικτά εκ περιτροπής ορισμένα φαρμακεία, οριζόμενα από την Αστυνομία. Ακόμα εξαιρούνταν από την καθολική αργία οι υπάλληλοι των ξενοδοχείων και οι εργαζόμενοι σε καφενεία και σε οινοπωλεία. Αντίθετα κατά την Κυριακή θα αργούσαν εκτός των εργατών και των εμποροϋπαλλήλων και οι συντάκτες και οι υπάλληλοι των εφημερίδων καθώς και οι κουρείς. Τέλος είχε προστεθεί διάταξη με την οποία δινόταν η δυνατότητα στον υπουργό των Εσωτερικών, κατόπιν αποφάσεως του Υπουργικού Συμβουλίου και με Βασιλικό Διάταγμα, να καταργεί μερικώς ή ολικώς την αργία της Κυριακής για ορισμένες επαγγελματικές τάξεις, αν κοινωνικές ανάγκες επέβαλλαν κάτι τέτοιο (εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ, φύλλο της 12ης Νοεμβρίου 1909).

Όμως ο νόμος αυτός αντί να λύσει προβλήματα δημιούργησε περισσότερα. Η αιτία ήταν ότι θα ίσχυε μόνον για τους εργάτες και τους υπαλλήλους των Αθηνών, του Πειραιώς και του Βόλου. Η διάκριση αυτή δημιουργούσε αντιδράσεις από μέρους των εργαζόμενων στις άλλες πόλεις. Είναι χαρακτηριστικό ένα κείμενο διαμαρτυρίας των εμποροϋπαλλήλων της Χαλκίδας: «Εάν δεν εφαρμοσθεί η Κυριακή αργία και εν τη πόλει μας, τότε θα έλθωμεν εις την ανάγκην να κηρύξωμεν απεργίαν» (εφημερίδα ΣΚΡΙΠ, φύλλο της 19ης Νοεμβρίου 1909).

    Οι πολύπλευρες αντιδράσεις που προκλήθηκαν μετά την ψήφιση του νόμου περί «Κυριακής αργίας» ανάγκασαν τη Βουλή να συγκροτήσει μια επιτροπή από βουλευτές, για να μελετήσει καλύτερα το όλο θέμα. Τα πορίσματά της ανακοινώθηκαν στην ολομέλεια του Κοινοβουλίου την 23η Φεβρουαρίου 1910. Σύμφωνα με αυτά ρυθμίστηκε το ζήτημα για τους αρτοποιούς, οι οποίοι θα διατηρούσαν τους φούρνους ανοικτούς μόνο για το ψήσιμο φαγητών. Ακόμα αποφασίστηκε να μένουν ορισμένες ώρες ανοικτά τα παντοπωλεία, τα οινοπωλεία και τα μικρομαγειρεία. Επιπλέον η επιτροπή αποφάσισε να τροποποιήσει τις νομοθετικές διατάξεις για τα εξοχικά κέντρα λόγω των παραπόνων που εξέφρασαν οι καταστηματάρχες. Ως προς την αργία των εργαζομένων στις εφημερίδες τα μέλη της επιτροπής έκριναν ότι θα έπρεπε να εξαιρεθούν οι εφημεριδοπώλες της επαρχίας, ενώ θα διατηρείτο η αργία για τους υπαλλήλους, τους τυπογράφους και το εργατικό προσωπικό του αθηναϊκού τύπου. Για την αργία των φαρμακείων κρίθηκε σωστό τα περισσότερα από αυτά να παραμένουν ανοικτά για την εξυπηρέτηση του κοινού (εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ, φύλλο της 24ης Φεβρουαρίου 1910). Με βάση τις αποφάσεις αυτές ο τελικός νόμος ψηφίστηκε την 3η Μαρτίου 1910 (εφημερίδα ΣΚΡΙΠ, φύλλο της 4ης Μαρτίου 1910). Στο νόμο πέρασε διάταξη που καθόριζε ότι όσοι εργάζονταν την Κυριακή θα έπαιρναν ρεπό κάποια άλλη μέρα της εβδομάδας.

argia

Έτσι καθιερώθηκε η αργία της Κυριακής που με ελάχιστες νομοθετικές τροποποιήσεις κατά τα επόμενα χρόνια διαρκεί ως σήμερα. Όμως στη σύγχρονη Ελλάδα των μνημονίων, της ανεργίας και της οικονομικής εξαθλίωσης των λαϊκών τάξεων η Τρόικα σε αγαστή συνεργασία με το υπουργείο Ανάπτυξης προωθούν τη μερική (προς το παρόν) κατάργηση και αυτού του εργασιακού δικαιώματος των εμποροϋπαλλήλων με το σαθρό επιχείρημα ότι έτσι θα διευκολυνθούν οι εργαζόμενοι καταναλωτές και ότι θα αυξηθεί η εμπορική κίνηση. Παραβλέπουν ηθελημένα μια πραγματικότητα. Ο κόσμος δεν ψωνίζει όχι γιατί δεν έχει χρόνο, αλλά γιατί δεν έχει χρήματα.

Advertisements

One thought on “Η αργία της Κυριακής (πρώτο μέρος)

  1. Pingback: Η αργία της Κυριακής (δεύτερο μέρος) « Χρονοντούλαπο

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s