Η υπόθεση Πατσίφικο (πρώτο μέρος)

Η λεηλασία του σπιτιού του και η κολοσσιαία αποζημίωση που ζήτησε από το ελληνικό κράτος

Τη Μεγάλη Εβδομάδα του 1847 είχε έρθει στην Αθήνα ο εβραϊκής καταγωγής μεγαλοτραπεζίτης  Ρότσιλντ και κατέλυσε στο ξενοδοχείο «Ρόδον» που βρισκόταν στην οδό Αιόλου αντίκρυ από το ναό της Αγίας Ειρήνης (Δ. Βρατσάνου, Ιστορία της ελληνικής επαναστάσεως). Τότε πρωθυπουργός της Ελλάδας ήταν ο γαλλόφιλος Ι. Κωλέττης, ο οποίος διαπραγματευόταν τη σύναψη ενός δανείου από την τράπεζα του Ρότσιλντ.

«Από τη Μεγάλη Τετάρτη», γράφει ο Βρατσάνος, «ο γενναίος λαός της πρωτευούσης ήρχισε να εκδηλώνει τη φιλοπόλεμη ψυχή του! Μπαμ! Μπουμ! Η κυβέρνηση, χάριν του ξένου, έλαβε άγρια μέτρα για να περιορίσει το βάρβαρο έθιμο (των πυροβολισμών). Ο υπουργός των Εσωτερικών κάλεσε το Διευθυντή της Αστυνομίας και του έδωσε αυστηρότατες διαταγές. Ο υπουργός των Εκκλησιαστικών κάλεσε στο γραφείο του τον Μητροπολίτη και όλους τους παπάδες της Αθήνας και τους έδωσε κι αυτός αυστηρές διαταγές  να συστήσουν στους ενορίτες τους να μην πυροβολούν. Φυσικά όλες οι αρχές έλαβαν μέτρα. Η Αστυνομία έβγαλε στους δρόμους ντελάληδες με σάλπιγγες και με ταμπούρλα και οι παπάδες στο τέλος της λειτουργίας συνέστησαν στα ποίμνιά τους να μην πυροβολούν. Ποτέ όμως άλλοτε δεν έπεσαν στην Αθήνα τόσα βαρελότα και τόσοι πυροβολισμοί, όσα τη χρονιά εκείνη!».

Τα μέτρα τα οποία είχε λάβει η κυβέρνηση Κωλέττη με αφορμή την επίσκεψη Ρότσιλντ επικρίθηκαν από τον τύπο. «Παρακαλούμεν τον κ. πρέσβυν της Γαλλίας να μας ειπεί αν τοιαύτα γίνωνται και εν τη Γαλλία», έγραφε ο αντιπολιτευόμενος Κωνσταντίνος Λεβίδης στην εφημερίδα «Ελπίς».

Το πρόβλημα για την κυβέρνηση μεγάλωνε από το γεγονός ότι ένα από τα πασχαλινά έθιμα που τελούνταν στην Αθήνα ήταν το «κάψιμο του Ιούδα». «Ξημέρωσε η Κυριακή Λαμπρή», γράφει ο Βρατσάνος. « Όλη η γύρω από την Ακρόπολη περιοχή μοσχοβολούσε από την κνίσα των αμνών, που κάθε χρόνο αίρουν τις αμαρτίες των Ρωμιών. Οι Αθηναίοι έκαναν τις τελευταίες ετοιμασίες τους. Τότε θυμήθηκαν τον «Ιούδα». Κάθε χρόνο το Πάσχα, στη δεύτερη Ανάσταση, έκαιγαν ένα ομοίωμα του Ισκαριώτη. Από τον όρθρο είχαν αρχίσει τις ετοιμασίες. Κατά τις δυο το μεσημέρι χτύπησαν και οι καμπάνες. Λεφούσι ξεκίνησαν οι πιστοί για την «Αγάπη». Η εκκλησία των Ταξιαρχών  γέμισε. Η πλατεία της ολόγυρα μαύριζε. Ο Κωλέττης ο πρωθυπουργός ανησυχούσε: « Τι γίνεται αν περάσει ο ξένος μας, ο Ισραηλίτης Ρότσιλντ, από καμιά αθηναϊκή γειτονιά και ιδεί τους Αθηναίους να καίγουν τον Ιούδα;». Διαταγή, λοιπόν, προς την Αστυνομία: « Απαγορεύεται εφέτος το κάψιμο του ομοιώματος του Ισκαριώτη».

Μόλις χτύπησαν οι καμπάνες, έφτασαν στους Ταξιάρχες χωροφύλακες. Επειδή κάποιου Εβραίου θα του κακοφαινόταν, είχαν διαταγή να μην επιτρέψουν το κάψιμο.

–          «Να δεις που θα ’ναι αυτός εκεί κάτω ο Εβραίος», σκέφτηκε ο λαός.

Λίγο παρακάτω από τους Ταξιάρχες, στη στροφή της οδού Σαρρή (σύμφωνα με άλλες πηγές στην οδό Καραϊσκάκη στην πλατεία Ψυρρή), κατοικούσε με τις δυο κόρες του ο Δαυίδ Μπονιφάτσιο Πατσίφικο. Το 1836 είχε εγκατασταθεί στην Αθήνα ως πρόξενος της Πορτογαλίας, αλλά μετά από έξι χρόνια παύτηκε από τα καθήκοντά του ως καταχραστής (εφημερίδα ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, φύλλο της 22ας Απριλίου 1972). Έκτοτε ζούσε με την οικονομική στήριξη της δούκισσας της Πλακεντίας. Παράλληλα λόγω του γεγονότος ότι είχε γεννηθεί στο Γιβραλτάρ είχε πάρει την αγγλική υπηκοότητα. Οι Αθηναίοι δεν τον συμπαθούσαν εξαιτίας του τυχοδιωκτικού του χαρακτήρα. Λέγεται μάλιστα ότι είχε επιδείξει ασέβεια κατά την περιφορά του Επιταφίου ενός παρακείμενου ναού.

Το οργισμένο πλήθος μετά τη διάλυσή του από την αστυνομία κατευθύνθηκε στο σπίτι του Πατσίφικο. Αυτός μπροστά στον κίνδυνο να λιντσαριστεί από τον όχλο μαζί με τις δυο κόρες του κατέφυγε στη σοφίτα του σπιτιού του και κλειδαμπαρώθηκε. Οι επιδρομείς ό,τι έβρισκαν το κατέστρεφαν. Από τα παράθυρα πετούσαν στο δρόμο στρώματα, ρούχα και έπιπλα. Λίγο πριν σπάσουν την πόρτα της σοφίτας, έφθασε πολυάριθμη στρατιωτική δύναμη και έσωσε τον Πατσίφικο και τις θυγατέρες του. Τότε τα πλήθη ξεχύθηκαν στα σοκάκια του Ψυρρή και κυρίως στην οδό Χριστοκοπίδου που ήταν η συνοικία των Εβραίων.

Κατά τον ιστορικό Ε. Ντριώ, την 7η Απριλίου 1847 (τρεις μέρες μετά τα γεγονότα) ο παθών συνέταξε έναν κατάλογο με τις ζημιές που είχε υποστεί από την επίθεση του πλήθους και τον επέδωσε στην αγγλική πρεσβεία των Αθηνών. Ζητούσε ως αποζημίωση από την ελληνική κυβέρνηση περίπου 30.000 χρυσές λίρες Αγγλίας. Από αυτές οι 4.000 αντιπροσώπευαν τις φθορές της κινητής και ακίνητης περιουσίας του και οι υπόλοιπες 26.000 αποδείξεις που δήθεν εκλάπησαν από το σπίτι του και οι οποίες αποδείκνυαν ότι το ποσό αυτό του το χρωστούσε η πορτογαλική κυβέρνηση από εμπορικές συναλλαγές που είχε μαζί του (εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ, φύλλο της 20ης Απριλίου 1952). Μετατρεπόμενο το ποσό αυτό σε δραχμές ανερχόταν σε 886.736 και σε 67 λεπτά (εφημερίδες ΣΚΡΙΠ, φύλλα της 27ης Ιουνίου 1926, 18ης Ιουλίου 1929 και ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ, φύλλο της 10ης Απριλίου 1966). Χαρακτηριστικό της «ληστρικής» διάθεσης του Πατσίφικο ήταν το γεγονός ότι το σιδερένιο κρεβάτι του που υποτίθεται ότι το είχε καταστρέψει το πλήθος το διατίμησε 4.250 δραχμές.

«Πριν καλά – καλά νυχτώσει», γράφει ο Δ. Βρατσάνος, «παρουσιάστηκε στην ελληνική κυβέρνηση ο πρέσβης της Αγγλίας Ε. Λάιονς και ζήτησε να αποζημιωθεί ο Βρετανός υπήκοος Πατσίφικο. Η απάντηση των κυβερνητικών εκπροσώπων ήταν ότι «ο ληστευθείς θα έπρεπε να προσφύγει στα ελληνικά δικαστήρια και, εφόσον δικαιωνόταν και η ελληνική κυβέρνηση ηρνείτο να τον ικανοποιήσει, τότε θα ήταν δικαιολογημένη η διπλωματική επέμβαση της Αγγλίας».

Τη 12η Οκτωβρίου 1847, όταν έγιναν γνωστές οι παράλογες απαιτήσεις του Πατσίφικο, πολλοί Αθηναίοι συγκεντρώθηκαν και πάλι έξω από το σπίτι του με εχθρικές διαθέσεις. Αυτός δεν δίστασε να προσθέσει στον κατάλογο  των διεκδικήσεών του κι ένα επιπλέον ποσό για ψυχική οδύνη!

Έτσι είχε η «υπόθεση του Δαυίδ Πατσίφικο». Φυσιολογικά θα έπρεπε να τελειώσει με την καταβολή από το ελληνικό κράτος μιας αποζημίωσης. Όμως υπήρξαν ορισμένες συγκυρίες που έδωσαν διαφορετική τροπή στο ζήτημα αυτό:

  1. Το μίσος που έτρεφαν για τον Ιωάννη Κωλέττη οι περισσότεροι Άγγλοι διπλωμάτες και κυρίως ο Βρετανός πρεσβευτής στην Αθήνα σερ Ε. Λάιονς. Αυτό οφειλόταν στη γαλλόφιλη πολιτική που εφάρμοζε ο Έλληνας πρωθυπουργός και
  2. Τα μισελληνικά αισθήματα του Άγγλου υπουργού Εξωτερικών Πάλμερστον. Αυτά οδήγησαν στα δραματικά γεγονότα της περιόδου Ιανουαρίου – Μαΐου 1850, τα οποία θα εκτεθούν στο επόμενο post.
pacifico

Δον Πατσίφικο

 

(δεύτερο μέρος)

Advertisements

6 thoughts on “Η υπόθεση Πατσίφικο (πρώτο μέρος)

  1. Pingback: Η υπόθεση Πατσίφικο (δεύτερο μέρος) « Χρονοντούλαπο

  2. Pingback: Η υπόθεση Πατσίφικο (πρώτο μέρος) « ΑΒΕΡΩΦ

  3. Pingback: ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ – 07 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ | ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ

  4. Pingback: Ημερολόγιο 7ης Οκτωβρίου 2013 « ΑΒΕΡΩΦ

  5. Pingback: Αθλιότητες του νεοελληνικού Αντισημιτισμού | Ροΐδη και Λασκαράτου Εμμονές

  6. Pingback: Αθλιότητες του νεοελληνικού Αντισημιτισμού | grassrootreuter

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s