Δημοτικά συσσίτια στη Θεσσαλονίκη κατά την οικονομική κρίση του 1932

Ο αντίκτυπος της αμερικάνικης οικονομικής κρίσης του 1929 άρχισε να εκδηλώνεται στην Ελλάδα κατά τα τέλη του 1931 και τις αρχές του 1932. Η κυβέρνηση του Ε. Βενιζέλου λόγω της συνεχούς υποτίμησης του εθνικού νομίσματος, της δραχμής, πήρε μέτρα κατά της εισαγωγής εμπορευμάτων από το εξωτερικό, απαγόρευσε την εξαγωγή κεφαλαίων και επιδίωξε, χωρίς όμως επιτυχία, την αναστολή πληρωμής των χρεολυσίων των εθνικών δανείων ή τη σύναψη νέου δανείου. Μπροστά στο οικονομικό αδιέξοδο που αντιμετώπιζε, ανέστειλε τελικά την πληρωμή των τόκων όλων των κρατικών δανείων  και εγκαινίασε τη μέθοδο των διεθνών εμπορικών ανταλλαγών με βάση τον εμπορικό συμψηφισμό σε είδος (clearing). Όλα αυτά τα μέτρα και ιδίως το χρεοστάσιο σήμαιναν ουσιαστικά κήρυξη της Ελλάδας σε πτώχευση. Έτσι κατέστη πλέον αδύνατη η εισαγωγή προϊόντων για τη διατροφή του πληθυσμού. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με τη μειωμένη παραγωγική βάση της χώρας, δημιουργούσε έντονο επισιτιστικό πρόβλημα. Μέσα σε λίγους μήνες αυξήθηκε δραματικά ο αριθμός αυτών που υποσιτίζονταν. Ο κίνδυνος ανθρωπιστικής κρίσης αποτράπηκε χάρη στη λειτουργία συσσιτίων, τα οποία οργανώθηκαν σε όλες τις πόλεις της Ελλάδας με πρωτοβουλία των Δήμων και με τη στήριξη του κράτους, της Εκκλησίας και διάφορων φιλανθρωπικών οργανώσεων. Ο Δήμος Θεσσαλονίκης ήταν πρωτοπόρος στην προσπάθεια για την επιβίωση των άπορων Θεσσαλονικέων.

Με βάση δημοσιεύματα της εποχής εκείνης διαφαίνεται η πολύπλευρη ενεργοποίηση του Δήμου:

Ήδη από το Φεβρουάριο του 1932 λειτουργούσαν στην πόλη 35 συσσίτια, όπου κατέφευγαν 35.314 άτομα (εφημερίδα ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, φύλλο της 14ης/2 /1932). Τα χρηματικά ποσά τα οποία απαιτούνταν για τον επισιτισμό των άπορων προέρχονταν από κρατική επιχορήγηση αλλά και από δράσεις που ανέπτυξε η δημοτική αρχή. Συγκεκριμένα ο Δήμος:

  1. Είχε καθιερώσει « λαχείον υπέρ των συσσιτίων».
  2. Είχε διοργανώσει συναυλία για τη συγκέντρωση χρημάτων.
  3. Τη 17η Δεκεμβρίου 1931 το Δημοτικό Συμβούλιο αποφάσισε, βάσει του νόμου «Περί Δήμων και Κοινοτήτων», την επιβολή ερανικής φορολογίας στους εύπορους Θεσσαλονικείς για την ενίσχυση των συσσιτίων των άπορων συμπολιτών τους (εφημερίδα ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, φύλλο της 18ης /12 / 1931).
  4. Συνεργάστηκε με το Πατριωτικό Ίδρυμα Περιθάλψεως για την επέκταση των συσσιτίων σε όλα τα Δημοτικά σχολεία της πόλης που ανέρχονταν τότε σε 70.

Σε όλες αυτές τις δράσεις του ο Δήμος είχε την αμέριστη συμπαράσταση των Υπουργείων Προνοίας και Παιδείας, των Γενικών Διοικητών Θεσσαλονίκης (αρχικά του Σ. Γονατά και αργότερα του Σ. Δραγούμη), της Μητροπόλεως Θεσσαλονίκης, του Γ΄ Σώματος Στρατού, του Εργατικού Κέντρου και άλλων κρατικών φορέων. Μάλιστα η Κυβέρνηση του Ελευθερίου Βενιζέλου το 1932 είχε επιβάλει φόρους σε διάφορα προϊόντα, λ.χ. στον καπνό, τα έσοδα των οποίων διετίθεντο αποκλειστικά για τη στήριξη των λαϊκών συσσιτίων (εφημερίδα ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, φύλλο της 22ας/ 1/ 1932).

Οι μόνες που κώφευσαν στην προσπάθεια αυτή ήταν οι Διοικήσεις των Τραπεζών, η προσφορά των οποίων ήταν από ασήμαντη ως μηδαμινή. Αξίζει να αναφερθεί ότι το 1931 είχαν συνεισφέρει μόλις 23.000 δραχμές, τη στιγμή που η ημερήσια δαπάνη των συσσιτίων ανερχόταν στις 25.000 δραχμές (εφημερίδα ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, φύλλο της 23ης/ 12 /1931).

Εν κατακλείδι το 1932 με κυβερνητική εντολή το 5% των δημοτικών προϋπολογισμών προοριζόταν για τη λειτουργία συσσιτίων, σε αντίθεση με αυτό που συμβαίνει  σήμερα όπου συνεχώς μειώνεται η κρατική επιχορήγηση προς τους Δήμους, με αποτέλεσμα αυτοί να αδυνατούν να καλύψουν ακόμα και τα λειτουργικά τους έξοδα.

συσσιτιο

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s