Ένας λόγος περί πολιτικής δωροδοκίας (Τότε που δικάζονταν και υπουργοί)

Κατά τη μεταπολεμική περίοδο και ιδιαίτερα κατά την τελευταία δεκαετία η ελληνική κοινωνία ασχολήθηκε με διάφορα πολιτικά σκάνδαλα, τα οποία έφερε στο φως ο τύπος (σκάνδαλο της τράπεζας Κρήτης, του Χρηματιστηρίου, της SIEMENS και άλλα, των οποίων «ουκ εστίν αριθμός»). Για τη διερεύνησή τους συγκροτήθηκαν επιτροπές της Βουλής, όμως τα κατά καιρούς εκδοθέντα πορίσματα είτε ήταν αθωωτικά είτε καταλόγιζαν μόνο πολιτικές ευθύνες στους εμπλεκόμενους πολιτικούς. Αλλά και για όσους καταλογίστηκαν ποινικές ευθύνες τελικά απέφυγαν την τσιμπίδα του νόμου, αφού με βάση τον «περί ευθύνης υπουργών νόμο» τα αδικήματά τους παραγράφηκαν μετά την πάροδο μικρού χρονικού διαστήματος. Έτσι ελάχιστοι κάθισαν στο εδώλιο του κατηγορουμένου ή οδηγήθηκαν στη φυλακή. Τα αποτελέσματα αυτής της πραγματικότητας ήταν η πλήρης απαξίωση της πολιτικής και των πολιτικών και η εδραίωση της αντίληψης ότι όλοι οι πολίτες δεν είναι ίσοι ενώπιον του νόμου.

Σε αντίθεση όμως με ό,τι συμβαίνει σήμερα, κατά το παρελθόν ορισμένοι υπουργοί οδηγήθηκαν σε δίκη για χρηματισμό. Στο post αυτό θα αναφερθώ στην υπόθεση των «Σιμωνιακών».

Τα «Σιμωνιακά» ήταν ένα πολιτικό και εκκλησιαστικό σκάνδαλο που ξέσπασε στην Αθήνα το 1875. Αφορούσε τη δωροδοκία δύο υπουργών της κυβέρνησης του Δημητρίου Βούλγαρη και ορισμένους υποψήφιους μητροπολίτες.

Εκείνη την περίοδο είχαν μείνει κενές τρεις μητροπόλεις: της Μεσσηνίας, της Κεφαλληνίας και των Πατρών. Ο τότε υπουργός των Εκκλησιαστικών Ιωάννης Βαλασόπουλος μαζί με τον υπουργό Δικαιοσύνης και γαμπρό του πρωθυπουργού Δ. Βούλγαρη, το Βασίλειο Νικολόπουλο, δωροδοκήθηκαν από υποψήφιους μητροπολίτες με υψηλά χρηματικά ποσά και άλλα δώρα (μετοχές, κοσμήματα), προκειμένου να πιέσουν την Ιερά Σύνοδο να τους εκλέξει στις χηρεύουσες μητροπόλεις.

     Η υπόθεση αυτή ήρθε στο φως , η συναλλαγή( χάρη σε δημοσιεύματα του τύπου) έγινε ευρύτατα γνωστή και ξέσπασε σκάνδαλο, παρά τα διαδικαστικά εμπόδια που έθεταν συνεχώς οι κατηγορούμενοι. Η επόμενη κυβέρνηση του πρωθυπουργού Χαρίλαου Τρικούπη προώθησε τις ανακρίσεις για τη διαλεύκανση της υπόθεσης, η οποία είχε συγκλονίσει την κοινή γνώμη. (Ο Εμμανουήλ Ροΐδης φέρεται να έγραψε: «Αν ουδέν άλλο προκύψει όφελος εκ της ανακρίσεως περί των επισκοπικών, η νεοελληνική γλώσσα θέλει τουλάχιστον πλουτισθεί διά νέας λέξεως: εις τον μητροπολίτην δηλαδή θέλει προστεθεί και ο μιτροπωλητής».)

Η Βουλή τελικά την 22α Δεκεμβρίου 1875 παρέπεμψε στο Υπουργοδικείο ( = Ειδικό Δικαστήριο) με βάση το νέο τότε «νόμο περί ευθύνης υπουργών» τους δύο υπουργούς, μαζί με τους εκλεγέντες στο μεταξύ μητροπολίτες  Κεφαλληνίας Σπυρίδωνα Κομποθέκρα, Πατρών και Ηλείας Αβέρκιο Λαμπίρη και Μεσσηνίας Στέφανο Αργυριάδη. Ο Ι. Βαλασόπουλος παραπέμφθηκε με τις κατηγορίες της δωροδοκίας και της εκβίασης, ο Β. Νικολόπουλος με την κατηγορία της συναυτουργίας σε δωροδοκία και οι μητροπολίτες για σιμωνία. Οι υπουργοί μάλιστα είχαν προφυλακιστεί.

      Η δίκη άρχισε την 26η Ιανουαρίου 1876 και ολοκληρώθηκε σε δύο μήνες. Το ρόλο των εισαγγελέων (=δημόσιων κατηγόρων) τον ασκούσαν πέντε βουλευτές. Ένας από αυτούς, ο Γρηγόριος Μαυρομαράς, εκφώνησε ένα μνημειώδη λόγο για να καταδικάσει την υπουργική δωροδοκία. Αφορμώμενος από μια ρήση του Κικέρωνα είπε: «Ανόσιον και αισχρότατον είναι το έγκλημα της δωροδοκίας. Διότι τι άλλο είναι η εμπορεία του δημοσίου αξιώματος, η προδοσία του καθήκοντος και η προδοσία της κοινωνίας, ήτις ενεπιστεύθη εις τους Υπουργούς τα δημόσια καθήκοντα; Τι άλλο είναι ει μηπαραγνώρισις της αποστολής του Υπουργού και διεφθαρμένη διδασκαλία διαφθείρουσα τας πολιτείας;». Παράλληλα καυτηρίασε και την ανοχή του λαού σε φαινόμενα πολιτικής διαφθοράς φέρνοντας ως παράδειγμα τον αγγλικό και γαλλικό λαό: «Εν τω βίω των εθνών υπάρχουσιν εποχαί, καθ’ ας τα δημόσια ήθη παρουσιάζουσι την θλιβερωτέραν κατάστασιν. Άνθρωποι του δημοσίου διαφθείρουσι τα πολιτικά ήθη με την πλεονεξίαν των και τον αθέμιτον χρηματισμόν. Αλλά έθνη απειλούμενα υπό της διαφθοράς ταύτης ανέκυψαν επιδιώξαντα την τιμωρίαν όλων εκείνων, οίτινες είναι οι πατέρες της διαφθοράς ταύτης, των Υπουργών. Η Αγγλία διετέλει υπό την κατάστασιν αυτήν καθ’ όλον τον ΙΖ΄ αιώνα, η Γαλλία επίσης· αλλ’ ανδρωθείσα η Κοινή Γνώμη κατώρθωσε διά του Κοινοβουλίου να εισαγάγει εις δίκην απείρους Υπουργούς κατηγορουμένους επί εγκλήμασι δωροδοκίας»(εφημερίδα ΣΚΡΙΠ, φύλλο της 15ης Νοεμβρίου 1907).

Το Δικαστήριο την 31η Μαρτίου 1876 , και αφού εξέτασε δεκάδες μάρτυρες, εξέδωσε την απόφασή του. Ο Ιωάννης Βαλασόπουλος καταδικάστηκε σε ποινή φυλάκισης ενός έτους και σε τριετή στέρηση των πολιτικών του δικαιωμάτων. Μάλιστα υποχρεώθηκε «να καταθέσει τα δώρα που του είχαν δοθεί (δηλαδή 56.200 δραχμές, ένα ζεύγος ενωτίων (=σκουλαρικιών) και μια χρυσή καρφίτσα) στο εν Αθήναις ταμείο των πτωχών (= στο Πτωχοκομείο Αθηνών)». Ο Βασίλειος Νικολόπουλος καταδικάστηκε σε φυλάκιση δέκα μηνών και οι μητροπολίτες σε πρόστιμο διπλάσιο από το ποσό που ο καθένας τους είχε δώσει στο δωρολήπτη υπουργό. (Κάποιοι από τους μητροπολίτες παρέμειναν στη φυλακή μέχρι να καταβάλουν το ποσό, το οποίο καθόρισε το δικαστήριο. Πάντως  και οι τρεις τέθηκαν αρχικά σε αργία και ακολούθως εξαναγκάστηκαν σε παραίτηση από τους μητροπολιτικούς θρόνους τους.)

Ο πρόεδρος του Αρείου Πάγου Δημήτριος Ι. Βάλβης, που προήδρευε του Ειδικού Δικαστηρίου,   εις επήκοον πρέσβεων ξένων κρατών, οι οποίοι παρακολουθούσαν τη δίκη, είπε σε κάποια φάση της δικαστικής διαδικασίας: «Έπρεπε να αφαιρέσωμεν την πρόληψιν ότι η Ελλάς συγχωρεί να παραβιάζωνται οι νόμοι και ότι η Βουλή εξεπλήρωσε το καθήκον της, αφού επείσθη ότι οι κατηγορούμενοι παραβίασαν τους νόμους της πατρίδος». Τα λόγια αυτά φαίνονται παράταιρα στην εποχή μας, όπου η ατιμωρησία των κάθε λογής ισχυρών που παραβαίνουν τους νόμους έχει γίνει πια κανόνας.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s