Διόδια στη λεωφόρο Συγγρού (;)

«Πιστεύετε ότι θα επιδιορθωθούν οι δρόμοι εκ της φορολογίας των διοδίων; Θα καταποθούν και αυταί αι εισπράξεις, όπως και πάσαι άλλαι παρομοίων φορολογιών διά μυρίας διαφόρους ανάγκας. Φόρος διοδίων θα ήτο λογικός, αν επεβάλλετο εις δρόμους κατασκευασθέντας, επιδιορθωθέντας. Τουλάχιστον να πληρώνει τις διά κάτι υπαρκτόν δικαιολογείται η πληρωμή, αλλά να φορολογείται διά μελλοντικόν δρόμον, είναι φορολογία την οποίαν δεν είχε σκεφθεί ούτε ο Αληπασάς. Κατεσκεύαζε ο δεσπότης εκείνος πρώτον οδούς και γεφύρας, έπειτα δε εφορολόγει τους διερχομένους ταύτας. Και εις παλαιότερα χρόνια, ότε είχε ισχύσει η φορολογία διοδίων εις την Ελλάδα, υπήρχε οδοποιία. Το κράτος είχε χαράξει, είχε στρώσει πριν τους δρόμους και μετά επέβαλε τα διόδια. Σήμερα υποχρεώνονται οι οδηγοί τροχοφόρων να πληρώνουν δι’ ένα αόριστον μέλλον, ενώ εις το παρόν δεν έχουν δρόμους. [.]. Δεν θα γίνει λοιπόν τίποτε και με την διά των διοδίων φορολογίαν. Θα φαγωθούν και τα εκ των εισπράξεων εκατομμύρια και οι δρόμοι θα εξακολουθήσουν να είναι αδιάβατοι».

Το απόσπασμα δημοσιεύτηκε πριν από ενενήντα περίπου χρόνια (εφημερίδα ΣΚΡΙΠφύλλο της 7ηςΙανουαρίου 1925), τότε που καθιερώθηκε ο φόρος των διοδίων. Το κράτος, αδυνατώντας να συντηρήσει το απαρχαιωμένο οδικό δίκτυο, είχε αναθέσει το έργο αυτό σε εργολάβους. Αυτοί, για να εξασφαλίσουν τα αναγκαία κεφάλαια, είχαν εγκαταστήσει στην αρχή και στο τέλος των λεωφόρων κάποια παραπήγματα, είχαν τοποθετήσει υπαλλήλους και εισέπρατταν από τους  οδηγούς των διερχόμενων τροχοφόρων, ακόμα και από τους καραγωγείς, ένα χρηματικό ποσό. Βέβαια πολύ μικρό μέρος από τα έσοδά τους το διέθεταν για την επισκευή και τη συντήρηση των δρόμων. Το μεγαλύτερο το καρπώνονταν με αποτέλεσμα τον πλουτισμό τους σε σύντομο χρονικό διάστημα.  Είναι χαρακτηριστικό ένα δημοσίευμα στην εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ(φύλλο της 22ας Απριλίου 1925)):

           «Νομίζει κανείς πως ο φόρος των διοδίων έγινε διά να πλουτίσει ο εργολάβος. Το δημόσιον θα εισπράξει από αυτόν τριάμισι εκατομμύρια, ενώ ο εργολάβος μονάχα κατά την ημέραν των φαληρικών ιπποδρομιών θα εισέπραξε ένα εκατομμύριον. Νομίζει κανείς ότι όλα τα τροχοφόρα των Αθηνών, Πειραιώς και περιχώρων έσπευδον εις την λεωφόρον Συγγρού διά να πληρώσουν φόρον καθόδου και ανόδου. Και μήπως αλλού ήτο μικροτέρα η κίνησις των τροχοφόρων;  Όλαι αι συγκοινωνίαι δι’ αυτοκινήτων ειργάσθησαν περίφημα τας εορτάς του Πάσχα. Και λαμπρά εργάζονται καθ’ εκάστην. Οι οδηγοί των τροχοφόρων πετούν το αντίτιμον των διοδίων εις τους αναμένοντας εισπράκτορας και αυτοί δεν προφθάνουν να μαζεύουν χαρτονομίσματα. Ιδού μια επιχείρησις με τεράστια κέρδη και άκοπος. Κανείς άλλος δεν την εσκέφθη παρά ο ομιλήσας με την τύχην του εργολάβος, ο οποίος την ανέλαβε».

Και ενώ η είσπραξη των διοδίων ήταν πηγή πλούτου για τους εργολάβους, για τα φτωχά λαϊκά στρώματα η καταβολή τους αποτελούσε οικονομική αιμορραγία. Συχνά διαμαρτύρονταν στο υπουργείο Συγκοινωνιών για το «χαράτσι» που τους είχε επιβληθεί. Ενδεικτικά την 29η Σεπτεμβρίου 1927 εκπρόσωποι των μικρεμπόρων Αθηνών κατήγγειλαν την Εταιρεία Διοδίων ότι «ληστρικώς εισπράττει παρ’ αυτών χρήματα, εντελώς παρανόμως, επί τω λόγω ότι δήθεν διέρχονται τας κεντρικάς λεωφόρους, ενώ αυτοί κινούνται εις τας παρόδους»(εφημερίδα ΣΚΡΙΠ, φύλλο της 30ης Σεπτεμβρίου 1927).

Όσοι οδηγοί δεν πλήρωναν το αντίτιμο των διοδίων οδηγούνταν κατηγορούμενοι στα κατά τόπους Πταισματοδικεία. Αυτές οι πρακτικές των εργολάβων προκαλούσαν αντιδράσεις, κάποτε μάλιστα αιματηρές. Είναι χαρακτηριστικά τα επεισόδια που έγιναν τη 16η Νοεμβρίου 1926. Τότε Μενιδιάτες αμαξάδες, αρνούμενοι να πληρώσουν, επιτέθηκαν στο σταθμό διοδίων στο τέρμα της οδού Λιοσίων και ξυλοκόπησαν τον εισπράκτορα (εφημερίδα ΣΚΡΙΠ, φύλλο της 16ης Νοεμβρίου 1926).

Σε άλλη περίπτωση ένας νεαρός αμαξάς που είχε αρνηθεί να πληρώσει το αντίτιμο των διοδίων έπεσε νεκρός από τις σφαίρες χωροφύλακα.  Το τελευταίο τραγικό γεγονός έγινε αφορμή για προβληματισμό των τότε δημοσιογράφων. Ένας από αυτούς έγραψε στην εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ ( φύλλο της 5ης Ιουνίου 1925): « Και διά τα διόδια φόνος; Οπωσδήποτε έγινε εξ απερισκεψίας, διότι ο πυροβολήσας χωροφύλαξ δεν είχε πρόθεσιν να φονεύσει τον νεαρόν καρραγωγέα, παραβάντα τον νόμον περί διοδίων. Τι να συμβαίνει όμως με τας συχνάς ταύτας απειθείας; Να μη θέλουν να πληρώνουν τον φόρον εκ κακής προθέσεως; Δεν φαίνεται πιθανόν. Τουλάχιστον αν ακούσει κανείς τα σχόλια οδηγών τροχοφόρων επί του αντιδημοτικού φόρου, θα πεισθεί ότι προσπαθούν να αποφύγουν την πληρωμήν, διότι την θεωρούν άδικον».

Από το 1925 έως σήμερα ελάχιστα πράγματα έχουν αλλάξει όσον αφορά τη φορολογία για τη χρήση του οδικού δικτύου. Οι οδηγοί των τροχοφόρων υποχρεούνται να πληρώνουν διόδια σε δρόμους «καρμανιόλες», ενώ οι μεγαλοεργολάβοι δημόσιων έργων εξακολουθούν να βλέπουν την υπογραφή συμβάσεων για την κατασκευή και τη μετέπειτα συντήρηση δρόμων ως μέσο προνομιακής επένδυσης κεφαλαίων. Το μόνο που έχει αλλάξει στην εποχή μας είναι η εικόνα των αθηναϊκών λεωφόρων. Στις οδικές αρτηρίες της πρωτεύουσας (με εξαίρεση την «Αττική οδό») δεν υπάρχουν σταθμοί διοδίων. Βέβαια, κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει το ενδεχόμενο οι ιθύνοντες του υπουργείου Οικονομικών – στην προσπάθειά τους να αυξήσουν τα κρατικά έσοδα, ώστε να καταστεί δυνατή η μείωση των δημόσιων ελλειμμάτων και η αποπληρωμή του δημόσιου χρέους – να αποφασίσουν την τοποθέτηση τέτοιων σταθμών στη λεωφόρο Κηφισίας ή στη λεωφόρο Συγγρού ή να εντάξουν το οδικό δίκτυο της Αθήνας στο Ταμείο Αξιοποίησης της Δημόσιας Περιουσίας. Άλλωστε τόσα παράλογα έχουν συμβεί στην Ελλάδα την τελευταία τριετία με στόχο – υποτίθεται –  την προσέλκυση ξένων επενδύσεων.

 

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s